1. Alıntılanan çalışmalar

IgA nefropatisi, aynı zamanda Berger hastalığı olarak da bilinen, böbrekleri etkileyen otoimmün bir durumdur.¹ Bu hastalıkta, vücudun bağışıklık sistemi yanlışlıkla böbreklere saldırarak iltihaplanmaya ve hasara neden olur.¹ IgA proteini olarak adlandırılan bir antikorun böbreklerde birikmesiyle karakterize olan bu durum ⁵, idrarda protein (proteinüri) ve böbrek fonksiyonlarında ilerleyici kayba yol açabilir.² Uzun vadede, IgA nefropatisi olan kişilerde böbrek yetmezliğine ilerleme riski bulunmaktadır.²

Neyse ki, IgA nefropatisi ile yaşayan bireyler için umut verici bir gelişme yaşandı. Novartis tarafından geliştirilen Vanrafia (atrasentan) adlı yeni bir ilaç, Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylandı.² Bu onay, hızlı ilerleme riski taşıyan yetişkinlerde primer IgA nefropatisinde idrardaki protein miktarını (proteinüri) azaltmak için verildi.¹ FDA, bu ilaca hızlandırılmış onay yoluyla erişim sağladı.² Bu, ciddi durumları tedavi eden ve karşılanmamış bir tıbbi ihtiyacı gideren ilaçların daha erken onaylanmasına olanak tanır.⁵ Bu onayın IgA nefropatisi hastaları için önemli bir dönüm noktası olduğu söylenebilir.²

Vanrafia’nın etken maddesi atrasentan’dır.⁴ Atrasentan, seçici bir endotelin A (ETA) reseptör antagonistidir ve bu alanda onaylanan ilk ve tek ilaçtır.¹ Vanrafia, günde bir kez ağız yoluyla alınan, steroid olmayan bir tedavi yöntemidir.¹ Genellikle, idrar protein-kreatinin oranı (UPCR) ≥1.5 g/g olan hızlı ilerleme riski altındaki yetişkinlerde kullanılmaktadır.² Bu ilaç, mevcut destekleyici tedaviye, örneğin renin-anjiyotensin sistemi (RAS) inhibitörleri ve/veya sodyum-glukoz ko-transporter-2 (SGLT2) inhibitörleri gibi ilaçlara ek olarak kullanılabilir.² Vanrafia’nın çocuklarda güvenli ve etkili olup olmadığı henüz bilinmemektedir.³ Bu ilacın marka adı Vanrafia iken, jenerik adı atrasentan’dır.⁴ Vanrafia’nın mevcut tedavi planlarına kolayca entegre edilebilmesi hastalar için önemli bir avantajdır. Steroid olmayan bir tedavi olması da, steroidlerin yan etkilerinden endişe duyan bazı hastalar için rahatlatıcı olabilir.

IgA nefropatisinde, bağışıklık sistemi böbreklere saldırarak iltihaplanmaya ve hasara yol açar.¹ Endotelin-1 (ET-1), böbreklerde kan damarlarının daralmasına (vazokonstriksiyon), iltihaplanmaya ve skarlaşmaya katkıda bulunan bir proteindir.² Vanrafia, endotelin A (ETA) reseptörlerini seçici olarak bloke ederek çalışır.¹ Bu blokaj, idrardaki protein seviyelerini (proteinüri) azaltmaya ve böbrekleri korumaya yardımcı olur.¹ Vanrafia, ETA reseptörünü bloke ederek, endotelinin proteinüriye katkıda bulunma yöntemlerini tersine çevirmeyi amaçlar.²² IgA nefropatisinde endotelin A’nın rolünü ve Vanrafia’nın bu rolü nasıl hedef aldığını gösteren basit bir şema veya görsel, okuyucuların ilacın etki mekanizmasını daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.

FDA onayı, bir ilacın sıkı güvenlik ve etkinlik standartlarını karşıladığına dair bir güvence sunar.¹ Bu onay, IgA nefropatisi için yeni bir tedavi seçeneği sunması açısından önemlidir.² Özellikle bu durum için sınırlı tedavi seçeneklerinin mevcut olduğu düşünüldüğünde ⁸, bu gelişme büyük önem taşımaktadır. Vanrafia, proteinüriyi azaltarak hastalığın ilerlemesini yavaşlatma potansiyeline sahiptir.² Ancak, Vanrafia’nın IgA nefropatisi olan hastalarda böbrek fonksiyon kaybını yavaşlatıp yavaşlatmadığı henüz tam olarak belirlenmemiştir ve devam eden Faz III ALIGN çalışmasından elde edilecek klinik faydanın doğrulanmasına bağlı olabilir.² Bu onay, IgA nefropatisi tedavi alanındaki ilerlemeyi temsil etmektedir.² Stanford Üniversitesi Tıp Merkezi’nde görevli nefrolog ve Glomerüler Hastalık Merkezi direktörü olan Dr. Richard Lafayette, bu onayın IgA nefropatisi ile yaşayan insanlar için önemli bir dönüm noktası olduğunu belirtmiştir.¹ IgA Nefropati Vakfı’ndan Bonnie Schneider de, bu onayın tedavi seçeneklerini genişlettiğini ve her hastayı farklı şekilde etkileyebilen bu hastalıkta kişiye özel bakım fırsatlarını artırdığını ifade etmiştir.¹ Hızlandırılmış onay, FDA’nın tüm verilere dayanarak ilacın risk altındaki hastaları olumlu yönde etkileyebileceğine inandığını göstermektedir.⁸

Vanrafia’nın etkinliği, Faz III ALIGN çalışması adı verilen küresel, randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir klinik çalışmada değerlendirilmiştir.² Bu çalışmaya, biyopsi ile kanıtlanmış IgA nefropatisi olan ve hızlı böbrek fonksiyon kaybı riski taşıyan yetişkinler katılmıştır.² Çalışmaya katılan hastalar, maksimum tolere edilen renin-anjiyotensin sistemi (RAS) inhibitörü tedavisi almaktaydı.² Bazı hastalara ek olarak, en az 12 haftadır sodyum-glukoz ko-transporter-2 (SGLT2) inhibitörü kullanan bir grup hasta da çalışmaya dahil edilmiştir.² Çalışmanın temel sonuçlarına göre, Vanrafia kullanan hastalarda plasebo grubuna kıyasla proteinüride %36.1’lik klinik olarak anlamlı ve istatistiksel olarak anlamlı bir azalma görülmüştür.¹ Bu iyileşmeler, tedavinin 6. haftasından itibaren gözlemlenmiş ve 36. haftaya kadar devam etmiştir.¹ RAS inhibitörü ve SGLT2 inhibitörü kullanan ek bir hasta grubunda da benzer bir proteinüri azalması (%37.4) gözlemlenmiştir.¹ Bu sonuçlar, hastaların yaşına, cinsiyetine, ırkına ve başlangıçtaki hastalık özelliklerine bakılmaksızın tutarlı bulunmuştur.² Ancak, Vanrafia’nın böbrek fonksiyonu üzerindeki etkisi henüz belirlenmemiştir ve bu konuda devam eden çalışmalar bulunmaktadır.² Tahmini glomerüler filtrasyon hızındaki (eGFR) düşüş üzerindeki etkilerini değerlendiren uzun vadeli verilerin 2026 yılında tamamlanması beklenmektedir.² Plasebo grubunda ise proteinüride %3’lük bir azalma gözlemlenmiştir.⁷

ALIGN çalışmasında bildirilen yaygın yan etkiler (hastaların ≥%2’sinde görülen) arasında periferik ödem (ellerde, bacaklarda, ayak bileklerinde veya ayaklarda şişme) ¹, anemi (düşük kırmızı kan hücresi seviyeleri) ¹ ve karaciğer transaminazlarında yükselme (karaciğer enzim seviyelerinde artış) ¹ yer almaktadır. Bazı endotelin reseptör antagonistlerinin karaciğer enzimlerinde yükselmelere, karaciğer toksisitesine ve karaciğer yetmezliğine neden olabileceği bilinmektedir.² Bu nedenle, Vanrafia tedavisine başlamadan önce ve tedavi sırasında karaciğer enzim testlerinin yapılması önemlidir.¹ Hastalar, bulantı, kusma, sağ üst karın ağrısı, yorgunluk, iştahsızlık, sarılık, koyu idrar, ateş veya kaşıntı gibi karaciğer sorunlarına işaret edebilecek semptomları bildirmelidir.⁴ Vanrafia, hamilelik sırasında alındığında ciddi doğum kusurlarına neden olabilir ve bu nedenle hamilelikte kullanılması kontrendikedir.¹ Hamile kalma potansiyeli olan kadınlar, Vanrafia tedavisine başlamadan önce negatif bir gebelik testine sahip olmalı ve tedavi süresince ve tedaviyi bıraktıktan sonraki 2 hafta boyunca etkili doğum kontrol yöntemleri kullanmalıdır.¹ Vanrafia erkeklerde sperm sayısında azalmaya ve dolayısıyla doğurganlığı etkilemeye neden olabilir.¹ Sıvı tutulumu (ödem) riski olan hastalar dikkatli olmalıdır, özellikle kalp yetmezliği veya böbrek sorunları olanlar.¹ Vanrafia’nın bazı ilaçlarla etkileşime girebileceği unutulmamalıdır; güçlü veya orta dereceli CYP3A indükleyicileri veya OATP1B1/1B3 inhibitörleri ile eş zamanlı kullanımdan kaçınılmalıdır.⁴ Vanrafia kullanırken emzirme önerilmemektedir.¹ Vanrafia’nın güvenlik profili genel olarak olumlu bulunmuş ve önceki verilerle tutarlılık göstermiştir.² İlacın kullanımı için bir Risk Değerlendirme ve Azaltma Stratejisi (REMS) programı gerekmemektedir.²

Sonuç olarak, Vanrafia’nın FDA onayı, IgA nefropatisi olan yetişkinler için önemli bir ilerlemedir.² Proteinüriyi azaltma potansiyeli sayesinde hastalığın ilerlemesini yavaşlatma umudu sunmaktadır.² Mevcut tedavi rejimlerine kolayca entegre edilebilmesi, hastalar için tedavi sürecini kolaylaştırabilir.² IgA nefropatisi olan kişilerin bu yeni tedavi seçeneği hakkında daha fazla bilgi edinmek için doktorlarıyla konuşmaları önemlidir.⁴ Devam eden çalışmaların, ilacın böbrek fonksiyonu üzerindeki uzun vadeli etkileri hakkında daha fazla bilgi sağlaması beklenmektedir.² IgA nefropatisi alanındaki tedavi seçeneklerinin genişlemesi, her hastayı farklı şekilde etkileyebilen bu hastalıkta daha kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının önünü açmaktadır.²

Faz III ALIGN Çalışmasının Temel Sonuçları: Proteinüri Üzerindeki Etki

Parametre	Vanrafia + RAS İnhibitörü	Vanrafia + RAS İnhibitörü + SGLT2 İnhibitörü	Plasebo + RAS İnhibitörü	Plasebo + RAS İnhibitörü + SGLT2 İnhibitörü	Gözlem Süresi
Proteinüri Azalması	%36.1 azalma (P<0.0001)	%37.4 azalma	%3 azalma	Belirtilmedi	36 hafta

Wellopedi’de paylaşılan tüm içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye olarak kabul edilmemelidir. Sağlığınızla ilgili herhangi bir karar vermeden önce mutlaka bir doktora veya sağlık uzmanına danışın. Burada yer alan bilgiler, bireysel sağlık durumunuzu değerlendirmek için yeterli değildir ve doktorunuzun tavsiyesinin yerini almaz. Herhangi bir egzersiz programına, beslenme planına veya takviye edici gıda kullanımına başlamadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir. Wellopedi, içeriklerde yer alan bilgilerin kullanımından kaynaklanan herhangi bir sorumluluk kabul etmez.

Alıntılanan çalışmalar

1. FDA Approves New Treatment for Serious Kidney Disorder – WebMD, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.webmd.com/a-to-z-guides/news/20250403/fda-approves-vnrafia-serious-kidney-disorder
2. Novartis receives FDA accelerated approval for Vanrafia® (atrasentan), the first and only selective endothelin A receptor antagonist for proteinuria reduction in primary IgA nephropathy (IgAN), erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.novartis.com/news/media-releases/novartis-receives-fda-accelerated-approval-vanrafia-atrasentan-first-and-only-selective-endothelin-receptor-antagonist-proteinuria-reduction-primary-iga-nephropathy-igan
3. Novartis receives FDA accelerated approval for Vanrafia® (atrasentan), the first and only selective endothelin A receptor antagonist for proteinuria reduction in primary IgA nephropathy (IgAN), erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.novartis.com/us-en/news/media-releases/novartis-receives-fda-accelerated-approval-vanrafia-atrasentan-first-and-only-selective-endothelin-receptor-antagonist-proteinuria-reduction-primary-iga-nephropathy-igan
4. Vanrafia (atrasentan): Uses, Side Effects, Interactions, Pictures, Warnings & Dosing, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.webmd.com/drugs/2/drug-501429/vanrafia-atrasentan/details
5. The FDA Grants Accelerated Approval to Vanrafia, New Treatment Option for Adults with IgA Nephropathy – NephCure, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://nephcure.org/the-fda-grants-accelerated-approval-to-vanrafia-new-treatment-option-for-adults-with-iga-nephropathy/
6. Vanrafia: Uses, Dosage, Side Effects, Warnings – Drugs.com, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.drugs.com/vanrafia.html
7. Vanrafia® (atrasentan) – New drug approval, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://professionals.optumrx.com/content/dam/optum3/professional-optumrx/resources/pdfs/drugapproval-vanrafia-040925.pdf
8. Understanding Atrasentan (Vanrafia) for IgA Nephropathy, with Richard Lafayette, MD, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.hcplive.com/view/understanding-atrasentan-vanrafia-iga-nephropathy-richard-lafayette-md
9. FDA Approves Novartis’ Vanrafia for Primary Immunoglobulin A Nephropathy, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.pharmexec.com/view/fda-approves-novartis-vanrafia-primary-immunoglobulin-nephropathy
10. Novartis receives FDA accelerated approval for Vanrafia® (atrasentan), the first and only selective endothelin A receptor antagonist for proteinuria reduction in primary IgA nephropathy (IgAN) – BioSpace, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.biospace.com/press-releases/novartis-receives-fda-accelerated-approval-for-vanrafia-atrasentan-the-first-and-only-selective-endothelin-a-receptor-antagonist-for-proteinuria-reduction-in-primary-iga-nephropathy-igan
11. Novartis receives FDA accelerated approval for Vanrafia® (atrasentan), the first and only selective endothelin A receptor antagonist for proteinuria reduction in primary IgA nephropathy (IgAN) – PR Newswire, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.prnewswire.com/news-releases/novartis-receives-fda-accelerated-approval-for-vanrafia-atrasentan-the-first-and-only-selective-endothelin-a-receptor-antagonist-for-proteinuria-reduction-in-primary-iga-nephropathy-igan-302419141.html
12. http://www.novartis.com, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.novartis.com/news/media-releases/novartis-receives-fda-accelerated-approval-vanrafia-atrasentan-first-and-only-selective-endothelin-receptor-antagonist-proteinuria-reduction-primary-iga-nephropathy-igan#:~:text=Basel%2C%20April%203%2C%202025%20%E2%80%93,nephropathy%20(IgAN)%20at%20risk%20of
13. FDA Grants Accelerated Approval to Atrasentan for Proteinuria Reduction in Primary IgA Nephropathy – Pharmacy Times, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.pharmacytimes.com/view/fda-grants-accelerated-approval-to-atrasentan-for-proteinuria-reduction-in-primary-iga-nephropathy
14. Atrasentan (Vanrafia) Receives Accelerated Approval in IgA Nephropathy – HCPLive, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.hcplive.com/view/atrasentan-vanrafia-receives-accelerated-approval-in-igan
15. New Option for IgA Nephropathy Management – Conexiant, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://conexiant.com/internal-medicine/articles/new-option-for-iga-nephropathy-management/
16. Novartis’ Vanrafia granted FDA approval for rare kidney disease IgA nephropathy – PMLiVE, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://pmlive.com/pharma_news/novartis-vanrafia-granted-fda-approval-for-rare-kidney-disease-iga-nephropathy/
17. FDA okays Novartis’ second IgA nephropathy therapy Vanrafia – FirstWord Pharma, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://firstwordpharma.com/story/5947186
18. Atrasentan – Wikipedia, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Atrasentan
19. Vanrafia (atrasentan): Side Effects, Uses, Dosage, Interactions, Warnings – RxList, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.rxlist.com/vanrafia-drug.htm
20. Discover VANRAFIA® (atrasentan) | HCP, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.vanrafia-hcp.com/discover-vanrafia
21. go.drugbank.com, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://go.drugbank.com/drugs/DB06199#:~:text=Atrasentan%20is%20an%20endothelin%20A,patients%20with%20primary%20IgA%20nephropathy.&text=Atrasentan%20is%20a%20novel%2C%20selective,A%20receptor%20antagonist%20(SERA).
22. FDA Approves Atrasentan for Proteinuria Reduction in Primary IgA Nephropathy, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.ajmc.com/view/fda-approves-atrasentan-for-proteinuria-reduction-in-primary-iga-nephropathy
23. Accelerated Approval for Atrasentan in IgAN – Docwire News, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.docwirenews.com/post/accelerated-approval-for-atrasentan-in-igan
24. FDA Grants Accelerated Approval to Vanrafia for IgAN, a Rare Kidney Disease, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.managedhealthcareexecutive.com/view/fda-grants-accelerated-approval-to-vanrafia-for-igan-a-rare-kidney-disease
25. Vanrafia (atrasentan) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://reference.medscape.com/drug/vanrafia-atrasentan-4000517
26. Atrasentan: Uses, Interactions, Mechanism of Action | DrugBank Online, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://go.drugbank.com/drugs/DB06199
27. What is the mechanism of action of atrasentan, and what clinical evidence supports its recent approval? – Pathway, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.pathway.md/ai/history/4ac0f79a-c5bd-4060-b738-879ce67d7b2c
28. Targeting the Endothelin A Receptor in IgA Nephropathy – PMC – PubMed Central, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10658204/
29. The role of endothelin receptor antagonists in kidney disease – PMC, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11869344/
30. Novartis atrasentan Phase III data show clinically meaningful proteinuria reduction further advancing company’s IgA nephropathy (IgAN) portfolio, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.novartis.com/news/media-releases/novartis-atrasentan-phase-iii-data-show-clinically-meaningful-proteinuria-reduction-further-advancing-companys-iga-nephropathy-igan-portfolio
31. 10 Promising IgA Nephropathy Drugs in Line to Get Approval – BioSpace, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.biospace.com/press-releases/10-promising-iga-nephropathy-drugs-in-line-to-get-approval
32. Treatment Advances in IgA Nephropathy – MedCentral, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.medcentral.com/nephrology/kidney/treatment-advances-in-iga-nephropathy
33. HIGHLIGHTS OF PRESCRIBING INFORMATION These highlights do not include all the information needed to use VANRAFIA safely and effe – Novartis, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.novartis.com/us-en/sites/novartis_us/files/vanrafia.pdf
34. Reference ID: 5563931 – accessdata.fda.gov, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2025/219208s000lbl.pdf
35. What is Atrasentan used for? – Patsnap Synapse, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://synapse.patsnap.com/article/what-is-atrasentan-used-for
36. What is the mechanism of action of atrasentan, and what clinical evidence supports its recent approval? – Pathway, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.pathway.md/ai/history/4ac0f79a-4ac0f79a-c5bd-4060-b738-879ce67d7b2c
37. About FILSPARI | FILSPARI® (sparsentan), erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://filspari.com/igan/about-filspari/
38. Practical Considerations for the Use of Sparsentan in the Treatment of Patients with IgAN in Clinical Practice – PMC, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10750480/
39. Atrasentan in Patients with IgA Nephropathy – PubMed, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39460694/
40. Atrasentan (oral route) – Mayo Clinic, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/atrasentan-oral-route/description/drg-80003856
41. Vanrafia 0.75 mg tablet – Kaiser Permanente, erişim tarihi Mayıs 15, 2025, https://healthy.kaiserpermanente.org/southern-california/health-wellness/drug-encyclopedia/drug.vanrafia-0-75-mg-tablet.622556