Cilt Kuruluğu ve Egzamaya Karşı Doğal Çözümler

Alıntılanan çalışmalar

Cilt kuruluğu (kserozis) ve egzama (atopik dermatit), dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen yaygın cilt sorunlarıdır. Cilt kuruluğu, cildin doğal nemini yeterince koruyamaması sonucu ortaya çıkar ve bu durum gerginlik, pullanma ve kaşıntı gibi rahatsız edici belirtilere yol açabilir.¹ Egzama ise ciltte kızarıklık, yoğun kaşıntı, kuruluk ve iltihaplanma ile karakterize kronik bir deri hastalığıdır.³

Günümüzde, tüketicilerin sentetik içerikli cilt bakım ürünlerine karşı artan bir bilinç düzeyi ve doğal kaynaklı tedavi yöntemlerine olan ilgisi dikkat çekmektedir. Bu raporun temel amacı, cilt kuruluğu ve egzama semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilecek çeşitli doğal çözüm yollarını, bilimsel ve güvenilir kaynaklar ışığında detaylı bir şekilde incelemektir. Hem cilt kuruluğu hem de egzama, bireylerin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen durumlar olduğundan, bu sorunlara yönelik doğal alternatiflerin araştırılması büyük önem taşımaktadır.

Cilt Kuruluğu İçin Doğal Nemlendiriciler

Cilt kuruluğuyla mücadelede doğanın sunduğu çeşitli nemlendirici seçenekler bulunmaktadır. Bu doğal nemlendiriciler, cildin nem dengesini yeniden kazanmasına ve korunmasına yardımcı olabilir.

Zeytinyağı: Zeytinyağı, yüzyıllardır hem sağlık hem de güzellik alanında kullanılan değerli bir doğal üründür. İçeriğindeki zengin E vitamini ve güçlü antioksidanlar sayesinde kuru cildi etkin bir şekilde nemlendirir, besler ve yenilenme sürecini destekler.⁵ Zeytinyağının doğal yapısında bulunan yağ asitleri, cildin doğal bariyerini güçlendirerek nem kaybını önlemeye yardımcı olur.⁷ Özellikle “erken hasat soğuk sıkım” olarak adlandırılan zeytinyağı türünün, besin değerlerinin daha yüksek olduğu belirtilmektedir.⁸

Zeytinyağının cilt kuruluğu için çeşitli kullanım şekilleri mevcuttur. Kuru bölgelere doğrudan masaj yaparak uygulanabileceği gibi ⁷, bal ile karıştırılarak da etkili bir nemlendirici maske hazırlanabilir.⁹ Ayrıca, zeytinyağı nazik bir makyaj temizleyici olarak da kullanılabilir.⁶ Ancak, yağlı ve hassas cilt tipine sahip bireylerin zeytinyağını dikkatli kullanmaları önerilir, çünkü aşırı kullanım gözenekleri tıkayabilir veya bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir.⁷

Hindistan Cevizi Yağı: Hindistan cevizi yağı, cilt kuruluğu için bir diğer popüler ve etkili doğal çözümdür. Cildi derinlemesine nemlendirme özelliği sayesinde, cildin doğal lipid bariyerini korumaya yardımcı olur.⁵ Aynı zamanda antibakteriyel, antifungal ve antimikrobiyal özelliklere sahip olması, cilt sağlığı için ek faydalar sunar.¹³

Hindistan cevizi yağı, cilt kuruluğu olan bölgelere doğrudan uygulanabilir.¹² Bal ile karıştırılarak cildi besleyici ve nemlendirici bir maske hazırlanabilir.¹⁶ Makyajı nazikçe temizlemek için de kullanılabilir.¹² Hindistan cevizi yağının aloe vera ile karıştırılarak etkisinin artırılabileceği belirtilmektedir.¹⁷ Ancak, bazı cilt tiplerinde gözenekleri tıkayabileceği (komedojenik) unutulmamalıdır.¹³

Shea Yağı: Shea yağı, özellikle kuru ve hassas ciltler için yoğun nemlendirme sağlayan değerli bir doğal yağdır. Cilt bariyerini güçlendirerek çevresel faktörlere karşı koruma sağlar ve ciltteki tahrişi yatıştırıcı etkisiyle bilinir.¹⁸ İçeriğinde bulunan A, E ve F vitaminleri sayesinde cildi besler ve yenilenmesine yardımcı olur.¹⁸

Shea yağı, temizlenmiş cilde ince bir tabaka halinde doğrudan sürülebilir.¹⁸ Yoğun nemlendirme özelliği sayesinde gece kremi olarak da kullanılabilir veya özellikle kuru olan dirsek, topuk gibi bölgeler için ekstra nemlendirici olarak uygulanabilir.¹⁸ Shea yağının egzama ve topuk çatlakları gibi durumlarda da faydalı olabileceği belirtilmektedir.¹⁹ Genellikle cilt üzerinde yan etkisi olmamakla birlikte, bazı kişilerde nadiren alerjik reaksiyonlara neden olabilir.¹⁵

Diğer Doğal Nemlendiriciler ve Kullanım Şekilleri:

Doğa, zeytinyağı, hindistan cevizi yağı ve shea yağı dışında da cilt kuruluğu için çeşitli nemlendirici seçenekler sunar. Aloe vera, içerdiği A, C ve E vitaminleri ile cildi nemlendirir, yatıştırır ve kolajen üretimini destekler.⁹ Aloe vera jeli, bir yaprağından çıkarılarak veya hazır olarak doğrudan cilde uygulanabilir.⁹ Bal, doğal bir nemlendirici olmasının yanı sıra antibakteriyel özelliklere de sahiptir.⁹ Doğrudan yüze maske olarak uygulanabilir veya diğer doğal malzemelerle karıştırılabilir.⁹ Avokado, A ve E vitaminleri bakımından zengindir ve cildi derinlemesine nemlendirir.⁹ Ezilerek püre haline getirildikten sonra maske olarak uygulanabilir.⁹ Badem yağı, cildi yumuşatır, besler ve kuruluğu azaltır, ayrıca E vitamini içerir.¹¹ Doğrudan cilde uygulanabilir.¹⁶ Ancak, kabuklu yemiş alerjisi olanların badem yağı kullanmaktan kaçınmaları gerekmektedir.¹⁶ Mango yağı, tüm cilt tipleri için uygun olup gözenekleri tıkamaz ve genellikle hindistancevizi yağı ile karıştırılarak kullanılır.¹⁶ Jojoba yağı, cilt tarafından kolayca emilir ve sebum dengesini sağlayarak cildi nemlendirir.⁵ Duştan sonra birkaç damla cilde uygulanabilir.¹⁶ Yoğurt, cildi nemlendirir ve yatıştırır, yüze maske olarak uygulanabilir.¹¹ Salatalık, yüksek su içeriği sayesinde nemlendiricidir ve dilimleri doğrudan gözlere veya cilde uygulanabilir, rendelenerek de maske yapılabilir.¹⁶ Ayçiçeği yağı, tüm cilt tipleri için uygun olup gözenekleri tıkamaz ve doğrudan cilde masaj yaparak uygulanabilir.¹⁶ Muz, C vitamini içerir ve kuruluğu azaltmaya yardımcı olabilir, püre haline getirilip cilde uygulanabilir.¹⁶ Bu çeşitli doğal içerikler, farklı mekanizmalar aracılığıyla nemlendirme sağlayarak cilt kuruluğu sorununa çözüm sunar. Birçoğunun nemlendirme özelliğinin yanı sıra yatıştırıcı veya antibakteriyel gibi ek faydaları da bulunmaktadır.

Ev Yapımı Nemlendirici Maske Tarifleri:

Cilt kuruluğu sorununa evde çözüm arayanlar için birçok basit ve etkili doğal maske tarifi bulunmaktadır. Bal ve zeytinyağı karıştırılarak nemlendirici bir maske elde edilebilir.⁹ Aloe vera jeli tek başına veya birkaç damla badem yağı ile zenginleştirilerek kullanılabilir.⁹ Avokado ezilerek bal ile karıştırılabilir.⁹ Muz, yulaf ve bal karıştırılarak cildi hem nemlendiren hem de ölü hücrelerden arındıran bir maske hazırlanabilir.⁹ Yoğurt ve balın karıştırılmasıyla da basit ve etkili bir nemlendirici maske elde edilir.¹¹ Yulaf kepeği, yoğurt, bal ve zeytinyağı karıştırılarak derinlemesine nemlendiren bir maske yapılabilir.¹⁰ Avokado ezilerek zeytinyağı ile karıştırılabilir.²⁵ Salatalık rendelenerek yoğurt ile karıştırılabilir.¹¹ Bu tarifler, kullanıcıların mevcut malzemelere ve ciltlerinin özel ihtiyaçlarına göre seçim yapmalarına olanak tanır.

Egzama Semptomlarını Hafifletmeye Yardımcı Olabilecek Doğal Yöntemler

Egzama semptomlarını hafifletmek için de doğanın sunduğu çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Bu doğal yaklaşımlar, kaşıntıyı azaltmaya, iltihabı yatıştırmaya ve cildin nem dengesini korumaya yardımcı olabilir.

Yulaf Ezmesi Banyoları: Yulaf ezmesi, egzama semptomlarını hafifletmede uzun yıllardır kullanılan etkili bir doğal yöntemdir. Cildi yatıştırıcı, kaşıntıyı giderici ve nemlendirici özelliklere sahiptir.¹¹ Ayrıca, cilt bariyerinin onarılmasına da yardımcı olabilir.²⁷ Birkaç kaşık yulaf ezmesi bir tülbent veya pamuklu bir torbaya konularak sıcak suyun altında sıkılır ve elde edilen süt benzeri karışım banyo suyuna eklenebilir.¹¹ Alternatif olarak, ince öğütülmüş yulaf ezmesi doğrudan ılık banyo suyuna da karıştırılabilir.²⁹ Özellikle “kolloidal yulaf ezmesi” olarak bilinen ince öğütülmüş formunun, suda daha iyi çözünmesi ve ciltle daha etkili temas etmesi nedeniyle daha faydalı olduğu belirtilmektedir.²⁷ Yulaf ezmesi banyoları, egzama ile ilişkili kaşıntı ve kuruluk gibi temel semptomları hedef alarak rahatlama sağlar.

Soğuk Kompresler: Soğuk kompres uygulaması, egzama semptomlarından kaynaklanan kaşıntı ve yanma hissini hafifletmek için basit ve hızlı bir yöntemdir.³ Temiz bir havlu veya bez soğuk suya batırılıp fazla suyu sıkıldıktan sonra, kaşıntılı veya iltihaplı cilt bölgesine nazikçe uygulanır.³² Bu uygulama, deride serinletici bir etki yaratarak kaşıntıyı azaltır ve topikal kremlerin daha etkili olmasına yardımcı olabilir.²⁹

Diğer Doğal Yöntemler: Egzama semptomlarını hafifletmek için yulaf ezmesi banyoları ve soğuk kompreslerin yanı sıra başka doğal yöntemler de kullanılabilir. Aloe vera, cildi yatıştırıcı ve kızarıklığı azaltıcı özelliklere sahiptir ve jeli doğrudan egzamalı bölgeye uygulanabilir.³ Bal, kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olabilir.¹⁴ Elma sirkesi, su ile seyreltilerek egzamalı bölgeye uygulandığında cilt pH dengesini sağlamaya yardımcı olabilir.³ Ancak, ciltte tahrişe neden olabileceği için elma sirkesi kullanmadan önce cilt hassasiyeti kontrol edilmeli ve açık yaralara uygulanmamalıdır.³ Bu ek yöntemler, egzamanın belirli semptomlarına yönelik hedeflenmiş rahatlama sağlayabilir.

Hem Cilt Kuruluğu Hem de Egzama İçin Faydalı Olabilecek Doğal Yağlar

Bazı doğal yağlar, hem cilt kuruluğu sorununa çözüm sunabilir hem de egzama semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu yağlar genellikle nemlendirici ve anti-inflamatuar özelliklere sahiptir.

Jojoba Yağı: Jojoba yağı, cilt tarafından kolayca emilen ve ciltteki sebum dengesini sağlamaya yardımcı olan doğal bir yağdır. Aynı zamanda cildi nemlendirir.⁵ Anti-inflamatuar, antimikrobiyal ve antifungal özelliklere sahip olması, egzama gibi iltihaplı cilt rahatsızlıklarının tedavisinde faydalı olabileceğini göstermektedir.¹⁶ Jojoba yağı, sedef ve egzama gibi kuruluğa neden olan rahatsızlıkların neden olduğu problemleri hafifletmeye yardımcı olabilir.²² Cilde doğrudan uygulanabileceği gibi, cilt bakım ürünlerine de eklenebilir.¹⁶ Jojoba yağının sebum dengesini düzenleme özelliği, hem kuru hem de potansiyel olarak yağlı egzama etkilenmiş ciltler için benzersiz bir fayda sunar.

Badem Yağı: Badem yağı, cildi nemlendiren, yumuşatan ve besleyen zengin bir doğal yağdır.¹¹ E vitamini açısından zengin olması, cilt sağlığı için ek faydalar sağlar.¹⁶ Anti-inflamatuar özelliklere sahip olması sayesinde egzama ve kaşıntı gibi cilt sorunlarına karşı kullanılabilir.²¹ Badem yağı doğrudan cilde veya yüze uygulanabilir.¹⁶ Ayrıca, esansiyel yağlarla seyreltmek için taşıyıcı yağ olarak da kullanılabilir.²¹ Badem yağının nemlendirici ve yumuşatıcı etkileri ile anti-inflamatuar özellikleri, hem cilt kuruluğu hem de egzama için uygun bir seçenek olmasını sağlar. Ancak, kabuklu yemiş alerjisi olan bireylerin badem yağı kullanmaktan kaçınmaları önemlidir.¹⁶

Diğer Faydalı Yağlar: Zeytinyağı, hindistan cevizi yağı, shea yağı, lavanta yağı ve çay ağacı yağı da hem cilt kuruluğu hem de egzama için faydalı olabilecek diğer doğal yağlar arasındadır.²⁶ Bu yağların her birinin kendine özgü faydaları ilgili bölümlerde daha detaylı olarak ele alınmıştır. Bu yağların ortak özelliği, nemlendirici ve anti-inflamatuar etkileri sayesinde her iki cilt sorununa da iyi gelebilmeleridir.

Cilt Kuruluğu ve Egzama Durumlarında Kaçınılması Gereken Potansiyel Tetikleyiciler ve Alerjenler

Cilt kuruluğu ve egzama semptomlarını yönetmede, potansiyel tetikleyicilerden ve alerjenlerden kaçınmak önemli bir adımdır.

Çevresel Tetikleyiciler: Soğuk ve kuru hava, sıcak su ile uzun süreli temas, sert sabunlar ve deterjanlar, parfümler ve kokulu kozmetik ürünler, klorlu su, düşük nem oranı gibi çeşitli çevresel faktörler cilt kuruluğunu ve egzama alevlenmelerini tetikleyebilir.¹ Bu yaygın tahriş edici maddelere maruz kalmayı en aza indirmek, her iki durumun yönetimi için temel bir yaklaşımdır.

Alerjenler: Polen, toz akarları, hayvan tüyleri, bazı metaller ve belirli gıdalar (süt ürünleri, yumurta, kabuklu deniz ürünleri, baharatlı yiyecekler, kuruyemişler, soya, buğday gibi) egzama semptomlarını tetikleyebilir.³ Egzama söz konusu olduğunda, alerji testleri veya eliminasyon diyetleri yoluyla spesifik alerjenlerin belirlenmesi ve bunlardan kaçınılması kritik öneme sahip olabilir.

Stres ve Diğer İçsel Faktörler: Stres, hormonal değişiklikler (menopoz, hamilelik), bazı ilaçların yan etkileri ve altta yatan tıbbi durumlar (tiroid hastalıkları, diyabet gibi) hem cilt kuruluğunu hem de egzama semptomlarını etkileyebilir.¹ Stresi yönetmek ve altta yatan sağlık sorunlarını ele almak, hem cilt kuruluğu hem de egzama üzerinde önemli bir olumlu etki yaratabilir.

Cilt Kuruluğu ve Egzama Sorunlarına Karşı Faydalı Olabilecek Besinler ve Takviyeler

Beslenme düzeni ve takviyeler, cilt sağlığını destekleyerek cilt kuruluğu ve egzama semptomlarını hafifletmede önemli bir rol oynayabilir.

Omega-3 Yağ Asitleri: Omega-3 yağ asitleri, anti-inflamatuar özelliklere sahiptir ve cilt nemini korumaya yardımcı olabilir.¹⁴ Somon, ceviz, chia tohumu ve keten tohumu gibi kaynaklardan alınabilirler.⁵³ Omega-3 yağ asitleri, egzamadaki iltihabı azaltmaya ve cilt kuruluğunu iyileştirmeye yönelik sistemik bir yaklaşım sunar.

E Vitamini: E vitamini, antioksidan özelliği sayesinde cildi serbest radikallerin zararlı etkilerinden korur, nem dengesini sağlar ve iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir.³ Badem, fındık ve avokado gibi besinlerde bulunur.⁶⁰ E vitamininin antioksidan özellikleri, genel cilt sağlığına katkıda bulunur ve hem egzama hem de cilt kuruluğu semptomlarının yönetilmesine yardımcı olabilir.

Diğer Faydalı Besinler ve Takviyeler: A vitamini, C vitamini, D vitamini, çinko ve probiyotikler de cilt sağlığı için faydalı olabilecek diğer besinler ve takviyeler arasındadır.³ Her birinin cilt sağlığına farklı faydaları bulunmaktadır. Özellikle D vitamini eksikliğinin hem cilt kuruluğu hem de egzama ile ilişkilendirildiği belirtilmektedir.⁵ Çeşitli vitamin ve mineraller açısından zengin dengeli bir beslenme düzeni, sağlıklı bir cildin korunması ve semptomların hafifletilmesi için önemlidir.

Cilt Kuruluğu ve Egzama Semptomlarını Azaltmaya Yardımcı Olabilecek Bitkisel Çaylar ve Uygulamalar

Bazı bitkisel çaylar ve topikal uygulamalar, cilt kuruluğu ve egzama semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir.

Papatya: Papatya, sakinleştirici ve iltihap giderici etkileriyle bilinen bir bitkidir.¹¹ Çay olarak tüketilebileceği gibi, soğutulmuş papatya çayı topikal olarak da uygulanabilir.²⁶ Papatya yağı da cilt kuruluğu ve egzama için faydalı olabilir.²⁶ Papatya, hem içten hem de dıştan kullanımda cilt kuruluğu ve egzama ile ilişkili iltihabı yatıştırmaya yardımcı olabilir.

Aynısefa: Aynısefa bitkisi, anti-inflamatuar, antibakteriyel ve nemlendirici özelliklere sahiptir.¹⁴ Aynısefa yağı, kremi veya merhemi topikal olarak egzamalı veya kuru cilt bölgelerine uygulanabilir.⁷⁸ Aynısefa, cilt iltihabını azaltmada ve kuruluğu gidermede güçlü bir bitkisel çözüm olarak öne çıkar.

Diğer Faydalı Bitkisel Çaylar ve Uygulamalar: Yeşil çay, antioksidan ve nemlendirici özellikleri sayesinde faydalı olabilir.¹¹ Lavanta, yatıştırıcı ve anti-inflamatuar etkileriyle egzama semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir.¹¹ Yulaf samanı çayı, kuru ve kaşıntılı ciltler için topikal bir uygulama olarak önerilmektedir.⁹ Beyaz dut kurusu kaynatılarak elde edilen suyun egzamalı bölgelere uygulanması da faydalı olabilir.¹⁴ Çeşitli bitkiler, hem çay olarak tüketilerek sistemik fayda sağlayabilir hem de topikal olarak uygulanarak cilt üzerinde doğrudan etki gösterebilir.

Cilt Kuruluğu ve Egzama Sorunlarına Karşı Evde Hazırlanabilecek Doğal Maske ve Kür Tarifleri

Evde kolayca hazırlanabilecek doğal maske ve kür tarifleri, cilt kuruluğu ve egzama semptomlarını hafifletmede yardımcı olabilir.

Cilt Kuruluğu Maske Tarifleri: Bal ve zeytinyağı karıştırılarak basit bir nemlendirici maske hazırlanabilir.⁹ Aloe vera jeli doğrudan cilde uygulanabilir veya birkaç damla badem yağı ile zenginleştirilebilir.⁹ Ezilmiş avokado bal ile karıştırılarak yoğun nemlendirici bir maske elde edilebilir.⁹ Muz, yulaf ve bal karıştırılarak hem nemlendirici hem de peeling etkili bir maske yapılabilir.⁹ Yoğurt ve balın karıştırılmasıyla da kolay bir nemlendirici maske elde edilir.¹¹ Yulaf kepeği, yoğurt, bal ve zeytinyağı karıştırılarak derinlemesine nemlendiren bir maske hazırlanabilir.¹⁰ Ezilmiş avokado zeytinyağı ile karıştırılabilir.²⁵ Rendelenmiş salatalık yoğurt ile karıştırılarak ferahlatıcı ve nemlendirici bir maske yapılabilir.¹¹

Egzama İçin Doğal Kür Tarifleri: Yulaf ezmesi banyosu (hazırlanışı yukarıda detaylandırılmıştır). Soğuk kompres uygulaması (uygulanışı yukarıda detaylandırılmıştır). Beyaz dut kurusu kürü için yarım litre kaynar suya bir avuç beyaz dut kurusu atılır, 6 dakika kaynatılır ve ılıdıktan sonra egzamalı eller veya ayaklar 10 dakika bu suda bekletilir.⁸⁵ Zerdeçal macunu için yarım yemek kaşığı zerdeçal tozu az miktarda süt ile karıştırılarak macun kıvamına getirilir ve egzamalı bölgeye günde iki kez uygulanır.¹⁴ Papatya suyu uygulaması için papatya çayı demlenir, soğutulur ve pamuk yardımıyla egzamalı bölgeye uygulanır.¹⁴ Aynısefa kremi için 3 çorba kaşığı vazelin, 1 tatlı kaşığı kantaron yağı, 1 tatlı kaşığı gliserin ve 1 tatlı kaşığı aynısefa karıştırılarak elde edilen krem egzamalı bölgeye sürülebilir.⁷² Bu ev yapımı çözümler, kolayca bulunabilen malzemelerle cilt sorunlarını yönetmek için uygun maliyetli ve kişiselleştirilebilir bir yaklaşım sunar.

Bu Doğal Çözümlerin Potansiyel Faydaları ve Olası Yan Etkilerinin Karşılaştırılması ve Özetlenmesi

Aşağıdaki tablo, raporda bahsedilen bazı doğal çözümlerin potansiyel faydalarını ve olası yan etkilerini özetlemektedir:

Doğal Çözüm	Cilt Kuruluğu İçin Faydaları	Egzama İçin Faydaları	Olası Yan Etkiler/Uyarılar
Zeytinyağı	Nemlendirir, besler, cilt bariyerini güçlendirir	İltihabı azaltmaya yardımcı olabilir	Yağlı ve hassas ciltlerde dikkatli kullanılmalı, gözenekleri tıkayabilir, alerji yapabilir ⁷
Hindistan Cevizi Yağı	Derinlemesine nemlendirir, lipid bariyerini korur	Nemlendirir, kaşıntıyı hafifletir, antimikrobiyal ¹³	Bazı ciltlerde gözenekleri tıkayabilir ¹³
Shea Yağı	Yoğun nemlendirir, cilt bariyerini güçlendirir, tahrişi yatıştırır ¹⁸	Nemlendirir, iltihabı azaltır ¹⁹	Nadiren alerjik reaksiyonlara neden olabilir ¹⁵
Jojoba Yağı	Nemlendirir, sebum dengesini sağlar, kolayca emilir ⁵	Anti-inflamatuar, kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olabilir ¹⁶	Nadiren alerjik reaksiyonlara neden olabilir ³⁶
Badem Yağı	Nemlendirir, yumuşatır, besler ¹¹	Anti-inflamatuar, kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olabilir ²¹	Kabuklu yemiş alerjisi olanlar kullanmamalıdır ¹⁶
Yulaf Ezmesi Banyosu	Nemlendirir, cildi yumuşatır ¹¹	Kaşıntıyı azaltır, cildi yatıştırır, cilt bariyerini onarır ¹¹	Aşırı kullanımda enfeksiyon riski (ıslak sargı ile ilişkili olarak belirtilmiştir) ²⁹
Soğuk Kompresler	Rahatlatıcı etki ³	Kaşıntıyı ve yanma hissini hafifletir ³
Aloe Vera	Nemlendirir, yatıştırır, kolajen üretimini destekler ⁹	Cildi yatıştırır, kızarıklığı azaltır, kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olabilir ³	Nadiren alerjik reaksiyonlara neden olabilir ³⁶
Bal	Nemlendirir, antibakteriyel ⁹	Kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olabilir ¹⁴
Papatya	Nemlendirir (yağ), yatıştırır, iltihabı azaltır ¹¹	İltihabı azaltır, kaşıntıyı hafifletir ¹¹	Papatyaya alerjisi olanlar kullanmamalıdır ⁷³
Aynısefa	Nemlendirir, iltihabı azaltır, antibakteriyel ¹⁴	İltihabı azaltır, kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olabilir ¹⁴	Hassas ciltlerde dikkatli kullanılmalı ⁷³
Omega-3 Yağ Asitleri	Cilt nemini korur ¹⁴	İltihabı azaltır ¹⁴	Yüksek dozda kanı inceltebilir ⁵⁷
E Vitamini	Cilt nemini korur, antioksidan ³	İltihabı azaltmaya yardımcı olabilir ³	Yüksek dozda kanama riskini artırabilir ⁵⁷

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar ve Uyarılar:

Her bireyin cilt yapısı ve hassasiyeti farklılık gösterdiğinden, doğal çözümleri kullanmaya başlamadan önce küçük bir cilt bölgesinde alerji testi (yama testi) yapılması önerilir.⁵ Egzama gibi kronik cilt rahatsızlıklarında, doğal yöntemler tıbbi tedavinin yerini tutmamalıdır. Semptomlar şiddetliyse veya düzelmiyorsa mutlaka bir dermatoloğa danışılmalıdır.³⁰ Hamilelik veya emzirme döneminde bazı doğal yağların ve takviyelerin kullanımı uygun olmayabilir, bu durumda doktora danışmak önemlidir. Bazı doğal içerikler, özellikle yağlı ciltlerde veya aşırı kullanıldığında gözenekleri tıkayabilir (örneğin, hindistan cevizi yağı).¹³ Kabuklu yemiş alerjisi olan bireyler badem yağı gibi kabuklu yemişlerden elde edilen yağları kullanmaktan kaçınmalıdır.¹⁶ Papatya alerjisi olanlar papatya içeren ürünleri kullanmamalıdır.⁷³ Omega-3 ve E vitamini takviyelerinin yüksek dozlarda potansiyel yan etkileri olabileceği unutulmamalıdır.⁵⁷

Sonuç

Doğal çözümler, cilt kuruluğu ve egzama semptomlarını yönetmede değerli ve destekleyici seçenekler sunmaktadır. Zeytinyağı, hindistan cevizi yağı ve shea yağı gibi doğal nemlendiriciler cilt kuruluğunu gidermeye yardımcı olabilirken, yulaf ezmesi banyoları ve soğuk kompresler egzama semptomlarını hafifletebilir. Jojoba ve badem yağı gibi bazı doğal yağlar ise her iki durum için de faydalı olabilir.

Ancak, her bireyin cilt yapısı ve tepkileri farklı olduğundan, bahsedilen doğal çözümlerin etkinliği kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle, herhangi bir doğal yöntemi düzenli olarak kullanmaya başlamadan önce bir uzmana danışmak ve olası alerjik reaksiyonlara karşı dikkatli olmak önemlidir. Doğal çözümler, cilt sağlığını desteklemede önemli bir rol oynayabilir, ancak özellikle egzama gibi durumlarda kapsamlı bir tedavi planının parçası olarak değerlendirilmelidir.

Wellopedi’de paylaşılan tüm içerikler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye olarak kabul edilmemelidir. Sağlığınızla ilgili herhangi bir karar vermeden önce mutlaka bir doktora veya sağlık uzmanına danışın. Burada yer alan bilgiler, bireysel sağlık durumunuzu değerlendirmek için yeterli değildir ve doktorunuzun tavsiyesinin yerini almaz. Herhangi bir egzersiz programına, beslenme planına veya takviye edici gıda kullanımına başlamadan önce doktorunuza danışmanız önemlidir. Wellopedi, içeriklerde yer alan bilgilerin kullanımından kaynaklanan herhangi bir sorumluluk kabul etmez.

Alıntılanan çalışmalar

Cilt Kuruluğu Nedir? Nasıl Önlenir? – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/cilt-kurulugu-nedir-nasil-onlenir
Cilt kuruluğu neden olur? – Dr. Ahu Çiler Turgut, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://drahucilerturgut.com/tr/blog/cilt-kurulugu-neden-olur
Yüzde Egzama Nasıl Geçer? Yüzde Egzamaya Ne İyi Gelir? – Acıbadem Hayat, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/yuzde-egzama-nasil-gecer/
Egzama Nedir, Ne İyi Gelir? Egzama Nedenleri ve Belirtileri – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/hastaliklar/egzama-nedir-egzama-nasil-gecer
Cilt Kuruluğuna Ne İyi Gelir? – İstanbul Alerji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://istanbulalerjimerkezi.com.tr/cilt-kuruluguna-ne-iyi-gelir/
Zeytinyağının Faydaları Nelerdir? – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/zeytinyagi-faydalari-nelerdir
Zeytinyağının Faydaları Nelerdir? – Medical Park, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicalpark.com.tr/zeytinyaginin-faydalari/hg-3045
Zeytinyağının Cilde Faydaları Nelerdir? – kariafarm, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://kariafarm.com/blogs/news/zeytinyaginin-cilde-faydalari-nelerdir
Cilt Kuruluğuna İyi Gelen 6 Nem Maskesi – Nefis Yemek Tarifleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/cilt-kuruluguna-ne-iyi-gelir/
Kuru Ciltler İçin Nemlendirici 11 Doğal Maske Tarifi – Nefis Yemek Tarifleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/kuru-ciltler-icin-nemlendirici-maske-cildinizi-besleyecek-10-dogal-tarif/
Kuru Ciltler için 5 Doğal Çözüm – Cliaderm, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://cliaderm.com/blog/kuru-ciltler-icin-5-dogal-cozum
Hindistan Cevizi Yağı Faydaları Nelerdir? – Acıbadem Hayat, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/hindistan-cevizi-yagi-faydalari/
Hindistan Cevizi Yağının Cilde 7 Faydası, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.pinaronline.com/guzelyasa/hindistan-cevizi-yaginin-cilde-7-faydasi
Egzama tedavisinde kullanılan doğal yollar – Hayatburada – Hepsiburada, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.hepsiburada.com/hayatburada/egzama-tedavisinde-kullanilan-dogal-yollar/
Hindistan cevizi yağı faydaları ve doğru kullanımı – Ankara Magnet …, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://magnethastanesi.com.tr/hindistan-cevizi-yagi-faydalari/
Yeni Bir Cilt İçin 13 Doğal Nemlendirici – İyi Uyku İyi Hayat, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://iyiuykuiyihayat.com/yeni-bir-cilt-icin-13-dogal-nemlendirici/
Kış Aylarında Cilt Kuruluğu Neden Olur, Nasıl Çözülür? – Acıbadem Hayat, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/kis-aylarinda-cilt-kurulugu-neden-olur/
Shea Yağı Nedir? Shea Yağı Faydaları Nelerdir? | Grup Florence …, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.florence.com.tr/guncel-saglik/shea-yagi-nedir-nasil-kullanilir
Shea Yağı Nedir? Shea Yağının Faydaları ve Kullanım Alanları …, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/shea-yagi-nedir-shea-yaginin-faydalari/
Shea Butter yağı ve cilt bakımı – DrDGL Doğal Kozmetik, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://drdgl.com/blog/shea-butter-yagi-ve-cilt-bakimi
Badem Yağı Nedir? Badem Yağı Faydaları Nelerdir? – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/badem-yagi-faydalari
Jojoba Yağı Faydaları Nelerdir? Jojoba Yağı Ne İşe Yarar? – Medical Park, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicalpark.com.tr/jojoba-yagi/hg-3306
Evde Yüz Maskesi ile Cildini Yenile! İşte En İyi Tarifler – G Lingerie, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.glingerie.com.tr/blogs/saglik-guzellik/evde-yuz-maskesi-ile-cildini-yenile-iste-en-iyi-tarifler
Hassas Ciltler İçin 3 Ev Yapımı Yüz Maskesi – Saç Bakım Güzellik, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.sacbakimguzellik.com/hassas-cilt-bakimi/hassas-ciltler-icin-3-ev-yapimi-yuz-maskesi
Yaz İçin Evde Yapabileceğiniz Nemlendirici Maskeler – Güzelliğinizi Keşfedin!, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://nisantasibeauty.com/yaz-icin-evde-yapabileceginiz-nemlendirici-maskeler/
Egzama (Atopik dermatit) İçin Bitkisel Tedaviler Nelerdir? – İstanbul Alerji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://istanbulalerjimerkezi.com.tr/egzama-atopik-dermatit-icin-bitkisel-tedaviler-nelerdir/
Bebekler İçin Yulaf Ezmesi Banyosu: Nasıl Yapılır, Faydaları ve Püf Noktaları – Kozmovital, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.kozmovital.com/blog/icerik/bebekler-icin-yulaf-ezmesi-banyosu-nasil-yapilir-faydalari-ve-puf-noktalari
Egzama için Etkili Tedavi Yöntemleri – Trendyol Blog, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.trendyol.com/s/egzama-nasil-gecer-blog
Egzama (Atopik Dermatit) Nedir? Belirtileri Nelerdir? – One Dose, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.onedose.io/egzama-atopik-dermatit-nedir-belirtileri-nelerdir/
Egzamaya Ne İyi Gelir? – Çocuk Alerji Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Akçay., erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://drahmetakcay.com/egzamaya-ne-iyi-gelir/
Yulafın Cilde Faydaları Nelerdir? – Flavus.com, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://flavus.com/blogs/flavus-blog/yulafin-cilde-faydalari-nelerdir
http://www.medicana.com.tr, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicana.com.tr/saglik-rehberi-detay/12093/egzama-nedir-ve-tedavi-yontemleri-nelerdir#:~:text=Egzama%20nedeniyle%20meydana%20gelen%20ka%C5%9F%C4%B1nt%C4%B1,ard%C4%B1ndan%20cilde%20nemlendirici%20kremler%20uygulanabilir.
Egzamaya Ne İyi Gelir? – Büyük Anadolu Hastanesi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.buyukanadoluhastanesi.com/haber/2335/egzamaya-ne-iyi-gelir
Egzama ve Sedef Hastalığı İçin Doğal Tedavi Yöntemleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.izmirekolhastanesi.com/egzama-ve-sedef-hastaligi-icin-dogal-tedavi
Jojoba Yağı ve Cilt Bakımındaki Faydaları: Doğal Güzellik Sırrı – Short Story, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://shortstoryskincare.co/blogs/news/jojoba-yagi-ve-cilt-bakimindaki-faydalari-dogal-guzellik-sirri
Jojoba Yağını Cilt Bakım Rutininize Eklemek İçin 13 Neden – Narecza, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.narecza.com/blog/jojoba-yagini-cilt-bakim-rutininize-eklemek-icin-13-neden
Jojoba Yağının Cilde Faydaları Nelerdir? – Hametol, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://hametol.com.tr/vitaminler-mineraller-ve-cilt/jojoba-yaginin-cilde-faydalari-nelerdir
Badem Yağı Ne İşe Yarar ve Faydaları Nelerdir? – Korendy, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.korendy.com.tr/blogs/korendy-blog/badem-yagi-ne-ise-yarar-faydalari-nelerdir
Tatlı Badem Yağı Ne işe Yarar? Badem Yağı Faydaları Nelerdir? – Groomed, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.groomed.com.tr/blog/tatli-badem-yagi-ne-ise-yarar-badem-yagi-faydalari-nelerdir/192
El Egzaması Nasıl Geçer? El Egzamasına Ne İyi Gelir? – Acıbadem Hayat, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.acibadem.com.tr/hayat/el-egzamasi-nasil-gecer-ne-iyi-gelir/
Cilde İyi Gelen Yağlar Neler? | Cildinizi Güzelleştirecek 10 Doğal Yağ – Phellos Zeytinyağı, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://phelloszeytinyagi.com/cilde-iyi-gelen-yaglar/
Cilt Kuruluğu Neden Olur? Cilt Kuruluğuna Ne İyi Gelir? – Medical Park, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicalpark.com.tr/cilt-kurulugu/hg-1979
Cilt Kuruluğu Neden Olur? Cilt Kuruluğuna Ne İyi Gelir? – Grup Florence Nightingale, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.florence.com.tr/guncel-saglik/cilt-kurulugu
Sık Ve Yaygın Bir Cilt Sorunu Cilt Kuruluğu | Dermo Ankara, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.dermoankara.com/sik-ve-yaygin-bir-cilt-sorunu-cilt-kurulugu/
Egzamayı Ne Tetikler? – İstanbul Alerji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://istanbulalerjimerkezi.com.tr/egzamayi-ne-tetikler/
Egzama Nedir ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir? – Medicana Sağlık Grubu, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicana.com.tr/saglik-rehberi-detay/12093/egzama-nedir-ve-tedavi-yontemleri-nelerdir
Egzama Alevlenmeleri Neden Olur? – İstanbul Alerji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://istanbulalerjimerkezi.com.tr/egzama-alevlenmeleri-neden-olur/
Egzama Nedir? Egzama Neden Olur? | Acıbadem, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.acibadem.com.tr/ilgi-alani/egzama-nedir-egzama-neden-olur/
Egzama Hastalarına Hızlı Çözüm – Okan Üniversitesi Hastanesi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.okanhastanesi.com.tr/egzama-hastalarina-hizli-cozum
Kuru Deri, Cilt Kuruluğu – Dermatoloji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://hakanbuzoglu.com.tr/meme-estetiginin-degerlendirilmesine-matematiksel-olcumler/202-dermatoloji/kozmetik-danismanlik-unitesi/1546-kuru-deri-cilt-kurulugu
Egzama Diyeti: Sağlıklı Beslenme Tedavisi – Nefis Yemek Tarifleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/egzama-diyeti/
Bebek ve Çocuklarda Egzama Belirtileri ve Tedavisi – İstanbul Alerji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://istanbulalerjimerkezi.com.tr/egzama-nedir-atopik-dermatit/
Egzama ile Yaşam: Egzama Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? – Özel Ortadoğu Hastanesi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.ortadoguhastaneleri.com.tr/egzama-ile-yasam-egzama-nedir-ve-nasil-tedavi-edilir/
Kadın Sağlığında Omega-3’ün Önemi – Prof. Dr. Alparslan Baksu, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://alparslanbaksu.com.tr/kadin-sagliginda-omega-3un-onemi/
Egzama Nasıl Geçer? – Ekol Balçova Tıp Merkezi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.ekoltipmerkezi.com/egzama-nasil-gecer
Omega-3 Eksikliği Belirtileri Nelerdir? – Youplus, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.youplus.com.tr/saglikli-yasam-onerileri/omega-3-eksikligi-belirtileri-nelerdir
Egzama Hastaları İçin Vitaminler ve Takviyeler – İstanbul Alerji, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://istanbulalerjimerkezi.com.tr/egzama-hastalari-icin-vitaminler-ve-takviyeler-faydalar-dozajlar-ve-yan-etkiler/
Cilde İyi Gelen Besinler Nelerdir? – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/cilde-iyi-gelen-besinler
E Vitamini Nedir? E Vitamini Faydaları Nelerdir? – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/e-vitamini-faydalari-nelerdir
E Vitamini Faydaları Nelerdir? | Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/e-vitamini-faydalari-nelerdir
E Vitamini Faydaları ve Nelerde Bulunur? – NPİSTANBUL, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://npistanbul.com/e-vitamini-faydalari-ve-nelerde-bulunur
Cilt Kuruluğu Neden Olur? Cilt Kuruluğuna Ne İyi Gelir? – Medical Point, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.mph.com.tr/saglik-rehberi/cilt-kurulugu-neden-olur-cilt-kuruluguna-ne-iyi-gelir
Cilt Kuruluğu Hangi Vitamin Eksikliğinden Olur? – NBT İlaç, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.nbtilac.com.tr/cilt-kurulugu-hangi-vitamin-eksikliginden-olur/
D Vitamini Eksikliği Belirtileri – İnvitro Laboratuvar, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://invitro.com.tr/d-vitamini-eksikligi-belirtileri/
D Vitamini Cilt Sağlığını Nasıl Etkiliyor? – Dr. Ahu Çiler Turgut, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://drahucilerturgut.com/tr/blog/d-vitamini-cilt-sagligini-nasil-etkiliyor
Çinko Eksikliği Nedir? Çinko Eksikliği Belirtileri Nelerdir? – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/cinko-eksikligi-nedir-belirtileri
Çinko Nedir? Faydaları Nelerdir? – Koru Hastanesi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.koruhastanesi.com/cinko-nedir-faydalari-nelerdir-3825-5
Cilt Kuruluğu Neden Olur? Cilt Kuruluğu Nasıl Geçer? – One Dose, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.onedose.io/cilt-kurulugu-neden-olur-cilt-kurulugu-nasil-gecer/
Cildinizi probiyotiklerle güçlendirin – Memorial, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/cildinizi-probiyotiklerle-guclendirin
Probiyotiklerin Cildimize Olan Bilinmeyen 5 Etkisi – NBL Türkiye, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://nblturkiye.com/probiyotiklerin-cildimize-olan-bilinmeyen-5-etkisi/
Egzama Nedir? Egzamaya Ne İyi Gelir ve Belirtileri Nelerdir? – Medical Park, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicalpark.com.tr/egzama/hg-1866
Egzamaya Ne İyi Gelir? Evde 11 Bitkisel Çözüm – Nefis Yemek Tarifleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/egzamaya-ne-iyi-gelir/
‍⚕️ Papatya Yağı Faydaları Nelerdir? – Medical Park, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.medicalpark.com.tr/papatya-yagi-faydalari/hg-4652
Evde Egzama Nasıl Tedavi Edilir?, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://evdesaglik.memorial.com.tr/saglik-blogu/genel/evde-egzama-nasil-tedavi-edilir/
Cilde İyi Gelen Bitkiler Nelerdir? Nasıl Kullanılır? – Hametol, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://hametol.com.tr/saglikli-cilt-onerileri/cilde-iyi-gelen-bitkiler-nelerdir
Cildi Besleyen Kış Çayları 14 Bitki Çayı – Hayatburada – Hepsiburada, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.hepsiburada.com/hayatburada/cildi-besleyen-kis-caylari/
Aynısefa Sabunu – Işıldayan Kutular, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://isildayankutular.com/aynisefa-sabunu/
AYNISEFA ÖZÜ – Ataman Kimya, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.atamanchemicals.com/calendula-extract_u25746/?lang=TR
Doğanın İyileştirici Gücü: Egzama için Aromaterapi Çözümleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.homemadearomaterapi.com/blog/doganin-iyilestirici-gucu-egzama-icin-aromaterapi-cozumleri
Aynısefa Özlü Besleyici Balsam 350,00 TL – Çakırhan Zeytin, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.cakirhanzeytin.com/urun/aynisefa-ozlu-besleyici-balsam
Doğal Aynısefa Yağı ile Cildinizi Canlandırın! – Trendyol, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.trendyol.com/aynisefa-yagi-y-s5240
Sedef Ve Egzama İçin Doğal Krem – YouTube, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=iP4tzbjeE9o
Saç Egzamasına İyi Gelen 8 Bitkisel Çözüm – Nefis Yemek Tarifleri, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/sac-egzamasi-nasil-gecer/
Egzamaya Ne İyi Gelir? – Trendyol Blog, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.trendyol.com/s/egzemaya-ne-iyi-gelir-blog
El ve Ayaklarda Egzama | Beyaz Dut Kurusu | Bitki Kütüphanesi – Prof. Saraçoğlu, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.profsaracoglu.com/egzamaya-karsi-beyaz-dut-kurusu
Jojoba Yağı Nedir? Faydaları Nelerdir? – Koru Hastanesi, erişim tarihi Nisan 4, 2025, https://www.koruhastanesi.com/jojoba-yagi-nedir-faydalari-nelerdir-3930-5

Wellopedi